Ασημακοπoύλου Παναγιώτα

Ωτορινολαρυγγολόγος (ΩΡΛ)
Χειρουργός κεφαλής και τραχήλου

Εξωτερική ωτίτιδα ή ‘αυτί του κολυμβητή’ (swimmer’s ear)

Τι είναι η εξωτερική ωτίτιδα;

Η εξωτερική ωτίτιδα είναι η διάχυτη φλεγμονή του δέρματος του έξω ακουστικού πόρου, δηλαδή του καναλιού που οδηγεί στο τύμπανο και εμφανίζει αυξημένη επίπτωση τους ζεστούς καλοκαιρινούς μήνες. Λέγεται αλλιώς ‘το αυτί του κολυμβητή’ γιατί το παθαίνουν πολύ συχνά οι κολυμβητές και τα παιδάκια που περνούν αρκετή ώρα στη θάλασσα ή την πισίνα. Μπορεί να εμφανιστεί σαν ένα οξύ επεισόδιο ή να εμφανίζει χρόνια πορεία. Ανεξάρτητα από τη γενεσιουργό αιτία, η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία και στα δύο φύλα, αλλά συνήθως εκδηλώνεται σε νεαρούς ενήλικες. Για τους ενήλικες, η εξωτερική ωτίτιδα είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία πόνου στο αυτί (ωταλγία), μετά τον πόνο της άρθρωσης της γνάθου.

Πού οφείλεται; Προδιαθεσικοί παράγοντες:

Η εμφάνισή της είναι πολυπαραγοντικής αιτιολογίας και ευνοείται από την αυξημένη υγρασία στον έξω ακουστικό πόρο, την υψηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος και από μικροτραυματισμούς από το ξύσιμο του αυτιού (με νύχι, οδοντογλυφίδα ή άλλο αιχμηρό αντικείμενο) ή καθαρισμό του αυτιού με Q-tip (μπατονέτα). Η χρήση ακουστικών βαρηκοΐας μπορεί επίσης να συμβάλει στη συγκέντρωση υγρασίας στον ακουστικό πόρο. Επίσης στενώσεις του πόρου του αυτιού διαφόρου αιτιολογίας προδιαθέτουν σε υποτροπιάζοντα επεισόδια εξωτερικής ωτίτιδας. Άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι διάφορες δερματολογικές παθήσεις του πόρου, όπως: έκζεμα, σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, αλλεργική δερματίτιδα (σε σαμπουάν, βαφές μαλλιών). Σπανιότερα η εξωτερική ωτίτιδα είναι δευτεροπαθής, μετά από πυώδη φλεγμονή του μέσου ωτός.

Πώς προκαλείται η εξωτερική ωτίτιδα;

Τα μπάνια στη θάλασσα ή την πισίνα συνεπάγονται παρατεταμένη έκθεση του αυτιού στο νερό και αυξημένη υγρασία εντός του πόρου με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες για την ανάπτυξη φλεγμονής. Επίσης ο τοπικός τραυματισμός του δέρματος (από μπατονέτα, νύχι ή άλλο αιχμηρό αντικείμενο) αποτελεί την πύλη εισόδου των μικροβίων για τη δημιουργία της ωτίτιδας. Τέλος η παρατεταμένη κολύμβηση ή η καταχρηστική χρήση μπατονέτας μεταβάλλουν το pH στον πόρο του αυτιού, δημιουργώντας ένα λιγότερο όξινο περιβάλλον, το οποίο ευνοεί την ανάπτυξη διαφόρων παθογόνων μικροοργανισμών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η κυψελίδα του αυτιού (κερί) ασκεί προστατευτική δράση έναντι των μικροβίων με τη δημιουργία όξινου περιβάλλοντος και με το να στεγανοποιεί από το νερό την επιφάνεια του έξω ακουστικού πόρου του αυτιού.

Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα μικρόβια;

Η εξωτερική ωτίτιδα είναι μικροβιακής ή μυκητιασικής αιτιολογίας. Τα κύρια παθογόνα μικρόβια που ενοχοποιούνται είναι: ψευδομονάδα, χρυσίζων σταφυλόκοκκος, είδη στρεπτοκόκκου, πρωτέας. Η ψευδομονάδα όταν προσβάλλει άτομα ηλικιωμένα με απορρυθμισμένο σακχαρώδη διαβήτη ή ανοσοκατεσταλμένα άτομα προκαλεί επιθετικής μορφής εξωτερική ωτίτιδα με επιπλοκές, γι΄αυτό χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση και ενδονοσοκομειακή περίθαλψη. Οι μύκητες προκαλούν την ωτομύκωση ή μυκητιασική εξωτερική ωτίτιδα, που είναι μια ιδιάζουσα μορφή εξωτερικής ωτίτιδας και οφείλεται κυρίως στον ασπέργιλλο και την κάντιντα. Ο σακχαρώδης διαβήτης, η ανοσοκαταστολή και η προηγούμενη χρήση κορτικοστεροειδών προδιαθέτουν στην ανάπτυξη ωτομύκωσης.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Στα αρχικά στάδια είναι έκδηλος ο κνησμός (φαγούρα) στο κανάλι του αυτιού και το αίσθημα καύσου. Στη συνέχεια ο ασθενής παραπονείται για έντονο συνεχή πόνο στο αυτί που μπορεί να μην υποχωρεί πλήρως με τη λήψη αναλγητικών και που μπορεί να επιδεινώνεται με τις κινήσεις της κάτω γνάθου κατά τη μάσηση , πυώδη ωτόρροια (=εκροή πυώδους υγρού από τον πόρο του αυτιού), βαρηκοΐα και εμβοές. Σε πιο προχωρημένα στάδια προστίθεται πυρετός και επώδυνη διόγκωση οπισθοωτιαίων ή τραχηλικών λεμφαδένων. Παθογνωμονικό σημείο της πάθησης είναι ο πόνος, όταν επιχειρηθεί έλξη του πτερυγίου του αυτιού ή πίεση στον τράγο του αυτιού (=χόνδρος μπροστά από τον πόρο). Όταν η φλεγμονή επεκταθεί στο πτερύγιο του αυτιού, αναπτύσσεται περιχονδρίτιδα. Σε περίπτωση που ο παθογόνος παράγοντας είναι ένας μύκητας, τότε προεξάρχει στα συμπτώματα ο κνησμός ενώ ο πόνος είναι ηπιότερος.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση είναι εύκολη και τίθεται από το ιστορικό-κλινική εικόνα και την κλινική εξέταση που διενεργείται από τον Ωτορινολαρυγγολόγο. Κατά την επισκόπηση του έξω ακουστικού πόρου με τη βοήθεια μικροσκοπίου διαπιστώνονται διάφορα παθολογικά ευρήματα όπως: οίδημα και ερυθρότητα του δέρματος του έξω ακουστικού πόρου με άφθονες εκκρίσεις, ενώ συνήθως είναι αδύνατη η επισκόπηση του τυμπανικού υμένα. Σε περίπτωση ωτομύκωσης είναι ορατά τα μαύρα ή άσπρα μυκήλια από τις αποικίες των μυκήτων που σχηματίζουν μία μάζα. Στη χρόνια εξωτερική ωτίτιδα το δέρμα του πόρου μπορεί να εμφανίζεται παχυσμένο με σχισμές και μόνιμο έκκριμα, προκαλώντας πολλές φορές στένωση του πόρου.

Ποια είναι η θεραπεία της εξωτερικής ωτίτιδας;

Καταρχάς είναι αναγκαίος ο επιμελής καθαρισμός του πόρου με αναρρόφηση των εκκρίσεων από τον Ωτορινολαρυγγολόγο. Στη συνέχεια χορηγούνται από τον ιατρό αντιβιοτικές ωτικές σταγόνες και σε πιο σοβαρές περιπτώσεις ίσως χρειαστεί και συστηματική χορήγηση αντιβιοτικών από το στόμα. Εάν ο έξω ακουστικός πόρος είναι έντονα οιδηματώδης συνιστάται η τοποθέτηση ωτικού σπόγγου από τον ιατρό, ώστε να διατηρείται ο πόρος ανοιχτός και έτσι να διευκολύνεται η τοποθέτηση και αποτελεσματικότητα των ωτικών σταγόνων. Σε περίπτωση ωτομύκωσης γίνεται επάλειψη του δέρματος του πόρου με διάλυμα Castellani από τον ιατρό και χορηγούνται αντιμυκητιασικές σταγόνες.

Βασικές οδηγίες αντιμετώπισης:

  1. Μην επιτρέπετε να μπει στο αυτί σας σαπούνι, νερό ή οξυζενέ. Έτσι όταν πλένετε τα μαλλιά σας, τοποθετήστε ένα κομμάτι βαμβάκι στο εξωτερικό άνοιγμα του αυτιού και αλείψτε το από την εξωτερική μεριά με βαζελίνη.
  2. Να αποφύγετε την κολύμβηση σε θάλασσα ή πισίνα.
  3. Μην ξύνετε, καθαρίζετε με Q-tip (μπατονέτα) ή με άλλο τρόπο ερεθίζετε τον πόρο του αυτιού σας. Δυστυχώς το τρίψιμο ή το ξύσιμο επιδεινώνει την κατάσταση και έτσι δημιουργείται ο φαύλος κύκλος φαγούρα-ξύσιμο-φαγούρα.
  4. Εάν φοράτε ακουστικό βαρηκοΐας, είναι καλύτερα να το αποφύγετε μέχρι να υποχωρήσει η φλεγμονή.
  5. Ο πόνος, ειδικά τις πρώτες μέρες μέχρι να δράσει η θεραπεία, θα είναι αρκετά έντονος. Συνήθως τα κοινά παυσίπονα (Depon, Panadol) είναι αρκετά για να τον καταπραΰνουν.
  6. Επαρκή ανακούφιση προσφέρει και η εφαρμογή θερμότητας στο πάσχον αυτί.
  7. Τις αντιβιοτικές σταγόνες που σας έχει υποδείξει ο ιατρός σας, είναι προτιμότερο να τις τοποθετεί κάποιος άλλος. Ξαπλώστε στο υγιές αυτί, ρίξετε τις σταγόνες και στη συνέχεια τραβήξτε μερικές φορές το πτερύγιο του αυτιού προς τα επάνω, προκειμένου να προχωρήσουν προς το εσωτερικό και έτσι να γίνουν πιο αποτελεσματικές. Παραμείνετε ξαπλωμένοι για λίγα λεπτά, ώστε να επιτρέψετε στο φάρμακο να δράσει και να μην τρέξει προς τα έξω μόλις σηκωθείτε.

Μέτρα πρόληψης:

  • Μη βάζετε μπατονέτες ή οτιδήποτε άλλο βαθιά στο αυτί σας.
  • Μην καθαρίζετε υπερβολικά το αυτί, γιατί η κυψελίδα αποτελεί φραγμό στις λοιμώξεις. 
  • Όταν λούζεστε ή μετά το κολύμπι, σιγουρευτείτε πως δεν έχει μείνει νερό στο αυτί. Για να απομακρυνθεί το νερό, απλώς γυρίστε το κεφάλι σας προς τον ώμο και τραβήξτε ελαφριά το πτερύγιο προς τα κάτω και πίσω. Εναλλακτικά υπάρχουν αλκοολούχες ωτικές σταγόνες, που προσφέρουν ασφαλή και αποτελεσματική απομάκρυνση του νερού που έχει εγκλωβιστεί στον έξω ακουστικό πόρο, με την προϋπόθεση να μην υπάρχει διάτρηση τυμπανικού υμένα ή σωληνάκια αερισμού. Το στέγνωμα του αυτιού με πιστολάκι μαλλιών είναι επίσης αποτελεσματικό.
  • Για τα παιδιά που έχουν σωληνάκια στα αυτιά τους και για τους κολυμβητές, συστήνεται η χρήση ωτοασπίδων από σιλικόνη ή σκουφάκι κολύμβησης.
  • Να αποφεύγετε την κολύμβηση σε μολυσμένες θάλασσες ή πισίνες.
  • Όσοι παρουσιάζουν προδιάθεση για εξωτερική ωτίτιδα, καλό είναι πριν από τα καλοκαιρινά μπάνια να επισκέπτονται τον Ωτορινολαρυγγολόγο για καθαρισμό των αυτιών και οδηγίες.

Ασημακοπούλου Παναγιώτα
Ωτορινολαρυγγολόγος
Χειρουργός κεφαλής και τραχήλου

doctoranytime award
Στοιχεία επικοινωνίας
  28210 64122
    698 316 34 31
  info@orlchania.gr
  Αριστοτέλους 39
Κουνουπιδιανά, Ακρωτήρι
Χανιά ΤΚ: 73 100
Το Ιατρείο είναι συμβεβλημένο με τα ταμεία Ενόπλων Δυνάμεων (Στρατός Ξηράς, Πολεμικό Ναυτικό, Πολεμική Αεροπορία και Λιμενικό Σώμα) ΥΠ.ΕΘ.Α.
ΥΠΕΘΑ
Το Ιατρείο είναι συμβεβλημένο με τη Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών Π.Ε. Χανίων για την ιατρική εξέταση των οδηγών για χορήγηση ή ανανέωση άδειας οδήγησης
Οδηγός
Μειωμένες τιμές 25% σε φοιτητές σχολών του νομού Χανίων.
Φοιτητές
Business Card